Odleżyny, otarcia i odparzenia są bolesnymi ranami skórnymi, które często pojawiają się u osób z ograniczoną mobilnością. I choć za każde z tych ran odpowiadają inne czynniki, to ich długoterminowe powikłania są podobne i równie groźne. Dlatego tak ważne jest wdrożenie leczenia odleżyn i ran skóry już na wczesnym etapie. Pomoże Ci to uniknąć konsekwencji takich jak rozległa martwica tkanek, degeneracja mięśni i kości czy sepsa. Sprawdź, jakie środki kosmetyczne i lecznicze możesz wykorzystać.

Odleżyny i rany przewlekłe u osób z ograniczoną mobilnością – jak powstają i kiedy można leczyć je w domu?

Rany przewlekłe – a nich zaliczają się odleżyny i otarcia po protezie – powstają w wyniku nieustannego wystawienie części ciała na oddziaływanie mechaniczne.

Rany po protezie kończyny mogą mieć różne przyczyny, w tym:

• nieprawidłowy proces hartowania kikuta;
• niedopasowany do kształtu kikuta lej protezy;
• zbyt intensywne ruchy tłokowe w protezie;
• częste lub przewlekłe obrzęki kikuta.

Odleżyny są następstwem długotrwałego ucisku skóry w miejscach styku ciała z podłożem – na plecach, pośladkach, spodniej części ud, biodrach i ramionach. Powstają nie tylko u chorych leżących, ale również u osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.

Wyróżnia się cztery stadia odleżyn.

• Stadium I – zaczerwienione, bolesne obszary na skórze, którym mogą towarzyszyć inne przypadłości dermatologiczne: wysypka, podrażnienie, rogowacenie skóry, zapalenie mieszków włosowych.
• Stadium II – na skórze pojawiają się otwarte rany, pęcherze lub owrzodzenia.
• Stadium III – rana staje się głębsza i obejmuje również tkanki podskórne. Często dochodzi do zakażenia.
• Stadium IV – martwica obejmuje coraz większą powierzchnię skóry, mięśnie, a nierzadko również kości i ścięgna.

Klasyfikacja ran kikuta po protezie wygląda podobnie. W obu przypadkach domowe leczenie ran skóry jest skuteczne tylko w dwóch pierwszych stadiach.

Jak zapobiegać odleżynom i ranom przewlekłym w domu?

Domowe sposoby na leczenie ran skóry obejmują trzy składowe: profilaktykę, odpowiednią higienę skóry oraz zastosowanie środków leczniczych.

W profilaktyce odleżyn i ran przewlekłych niezmiernie ważne są następujące elementy:

• Zmniejszenie nacisku na konkretny obszar ciała – często zmieniaj pozycję na łóżku lub wózku inwalidzkim. Zapobiegaj obrzękom kikuta: regularnie ćwicz, pij dużo płynów i unikaj słonych, przetworzonych pokarmów. Jeśli poruszasz się na wózku, możesz stosować specjalne poduszki piankowe lub żelowe pod pośladki, uda i pięty.
• Usprawnienie krążenia – regularnie masuj skórę i wspieraj jej odporność poprzez hartowanie.
• Właściwa pielęgnacja skóry – używaj delikatnych środków higienicznych. Nawilżaj skórę i zawsze zabezpieczają ją emolientowym specyfikiem: oliwką, odżywczym balsamem lub maścią z witaminą A i E.

Ważne jest również zapewnienie odpowiedniej suchości skóry. Noś przewiewne ubrania i po każdej kąpieli używaj talku, aby zapobiec powstawaniu odparzeń.

Domowe sposoby leczenia odleżyn i ran po protezie

Leczenie ran skóry w I oraz II stadium przynosi relatywnie szybkie i widoczne efekty, jeśli odpowiednio zadbasz o higienę. Proces leczenia wygląda następująco:

1. Dokładnie oczyść ranę łagodnym środkiem myjącym. Jeśli uszkodzenia skóry są rozległe i otwarte, przemyj je solą fizjologiczną, aby wypłukać luźną, martwą tkankę.
2. Osusz ranę i zabezpiecz ją przed utratą nawilżenia. Najlepiej sprawdzają się specjalistyczne żele hydrokoloidowe, które utrudniają namnażanie się bakterii w ranie, rozpuszczają tkanki martwicze i wspomagają regenerację skóry.
3. Zabezpiecz ranę opatrunkiem, który zapobiega pogłębianiu się zmian zapalnych i martwiczych.

Procedurę tę powtarzaj przy każdej zmianie opatrunku. Należy to robić przynajmniej co kilkanaście godzin lub co kilka, jeśli wysięk z rany jest duży.

Nowoczesne opatrunki na rany. Jak wybrać właściwe?

Specjalistyczne opatrunki na odleżyny i rany pomogą Ci skrócić czas leczenia. Tego rodzaju opatrunki zabezpieczą też skórę przed uszkodzeniami mechanicznymi od wózka czy protezy.

Zróżnicowanie opatrunków na rany jest tak duże, że z łatwością dopasujesz produkt do kondycji skóry i rozległości rany. Najczęściej stosowane są:

• Poliuretanowe opatrunki na rany – dobrze zabezpieczają rany bez wysięku lub z małym wysiękiem. Są wodoodporne, ale dobrze przepuszczają powietrze. Chronią też ranę przed uszkodzeniami i podrażnieniami.
• Poliuretanowe opatrunki w formie gąbki – mają zwiększoną chłonność, dzięki czemu dobrze sprawdzają się przy ranach z dużym wysiękiem. Pianka, z której wykonany jest opatrunek, ma właściwości antybakteryjne.
• Opatrunki hydrokoloidowe – zapewniają ranie odpowiednie nawilżenie, zmniejszają jej bolesność i utrzymują stałą temperaturę. Można je stosować na otwarte rany w II lub III stadium.
• Hydrowłókninowe opatrunki na skórę – zwykle nasączone są płynem z jonami srebra lub innym środkiem antybakteryjnym. Dzięki temu można stosować je, jeśli w ranie doszło do infekcji. Są bardzo chłonne i skonstruowane tak, że nie mają bezpośredniego kontaktu z raną. Przyspiesza to regenerację uszkodzeń i ułatwia zmianę opatrunku.
• Opatrunki hydrożelowe – są stosowane zwykle w leczeniu ran w początkowym stadium. Dobrze zabezpieczają uszkodzone miejsca przed urazami i mikrobami.
• Opatrunki alginianowe – w kontakcie z wysiękiem zmieniają swoją postać na żelową, dzięki czemu szczelnie zabezpieczają ranę i przyspieszają jej gojenie.

Taka terapia pozwoli Ci wyleczyć ranę po protezie lub odleżyny w ciągu kilku tygodni. W ten sposób zmniejszasz też ryzyko wystąpienia powikłań i hospitalizacji. Pamiętaj, że rany na skórze nie są tylko powierzchownym problemem, ale wpływają na cały organizm.