Amputacja – choć jest jedną z najbardziej radykalnych metod leczenia – jest najczęściej zabiegiem koniecznym i ratującym życie. Szybka i fachowo przeprowadzona rehabilitacja po amputacji pozwoli odzyskać sprawność i umożliwi normalne funkcjonowanie. Przy odpowiednim wsparciu psychologicznym i logistycznym przynosi bardzo dobre efekty. Jak wygląda i w jaki sposób do niej podejść?

Wsparcie przed amputacją – pierwszy etap skutecznej rehabilitacji

Amputacja jest skomplikowaną operacją i wymaga ścisłej współpracy wielu specjalistów – chirurga, protetyka, fizjoterapeuty i psychologa. Bardzo ważne nie tylko dla samego zabiegu, ale i dla późniejszego powodzenia rehabilitacji po amputacji jest dokładne określenie stanu fizycznego i psychicznego pacjenta. Dlatego jeszcze PRZED operacją dowiesz się:

• jaka jest Twoja forma fizyczna oraz stan zdrowej kończyny,
• jak będzie wyglądać twoja kończyna po zabiegu (zakres amputacji),
• jakie ćwiczenia powinieneś wykonywać tuż po amputacji,
• jak będzie przebiegała Twoja rehabilitacja i w jaki sposób możesz przejść jej poszczególne etapy,
• jak pielęgnować kikuta.

Oczywiście, otrzymasz również rzeczywiste wsparcie psychologiczne. To także miejsce na Twoje pytania, wyjaśnienie obaw lub wątpliwości. Nie obawiaj się pytać.

Jak wygląda rehabilitacja kończyn dolnych i górnych?

Zakres rehabilitacji i jej długość zależą oczywiście od rodzaju amputacji. Dużo zależy także czy będzie to rehabilitacja po amputacji obu kończyn dolnych, amputacji tylko jednej, czy też amputacji kończyny górnej. Wykonuje się ją jednak dopiero po wygojeniu się rany i uzyskaniu zgody lekarza prowadzącego. Aby dać jak najlepszy obraz tego, jak może wyglądać fizjoterapia po amputacji, przedstawiamy zakres ćwiczeń, które standardowo się wykonuje:

1. a) rehabilitacja po amputacji kończyn górnych na poziomie ramienia i przedramienia

• ćwiczenia oddechowe poprawiające wydolność płuc,
• ćwiczenia izometryczne ukierunkowane na wzmocnienie odpowiednich mięśni grup bez ich rozciągania,
• ćwiczenia przeciwprzykurczowe,
• ćwiczenia wzmacniające mięśnie tułowia.

1. b) rehabilitacja po amputacji kończyn dolnych

• ćwiczenia oddechowe,
• ćwiczenia izometryczne,
• ćwiczenia przeciwprzykurczowe,
• ćwiczenia poprawiające krążenie krwi,
• ćwiczenia wspomagające umiejętność samodzielnego siadania i przesiadania się na wózek, a następnie pokonania dłuższego dystansu przy użyciu kul lub balkonika,
• wzmocnienie zdrowej kończyny, a także mięśni barków, ramion, przedramion i tułowia,
• trening równowagi (np. na specjalnej platformie stabilometrycznej lub piłkach gimnastycznych),
• wzmocnienie pozostałych mięśni – barków, ramion, przedramion i tułowia.

Nie są to wszystkie ćwiczenia rehabilitacyjne po amputacji. Celem fizjoterapii jest nie tylko wzmocnienie Twojego ciała, ale też zredukowanie niedogodności, jakie mogą wystąpić po amputacji. Regularne masaże, ciepłolecznictwo lub fizjoterapia z wykorzystaniem pola magnetycznego, wspomagane farmakoterapią pozwolą pokonać niepożądane bóle fantomowe oraz zapobiegać przykurczom.

To, jak będzie przebiegać rehabilitacja po amputacji zależy też od Twojej kondycji fizycznej i psychicznej. Nie ma jednej skutecznej terapii – wszystko planowane jest indywidualnie i z uwzględnieniem postępów jakie robisz. Nie ma w tym pośpiechu i poganiania, ale pamiętaj, że najważniejsza jest regularność.

Co dalej?

Po wygojeniu i prawidłowym uformowaniu kikuta można przejść do wyboru odpowiedniej protezy oraz nauki jej używania w dniu codziennym – zakładania, ściągania, pielęgnacji, poruszania nią. Istotnym elementem rehabilitacji jest również nauka chodu w protezie lub – po amputacji kończyny górnej – chwytania protezą różnych przedmiotów.

Oczywiście nie jest to ostatni etap rehabilitacji i w mniejszym lub większym zakresie będzie ona trwać także w przyszłości. Współpraca ze specjalistami – szczególnie psychologami oraz fizjoterapeutami z doświadczeniem w pracy z pacjentami po amputacjach – pomoże Ci przezwyciężyć początkowe trudności. W miarę odzyskiwania sprawności, rehabilitacja po amputacji będzie przychodzić z coraz większą łatwością, a postępy będą bardziej widoczne.